گزارشى از وضعيت كودكانى كه براى زندگى كار ميكنند
بهمن ۴م, ۱۳۸۸ايلنا: گوشه و كنار يكى از صندليهاى اتوبوس كه از سوز سرما بهش پناه بردي، درست همان جائى است كه نقطه اميد كودكى براى فروش بيسكوئيتهايش شده است. تمام صورت دختربچه به خاطر بالا پايين پريدنهايش سرخ شده،به محض اينكه به مسافران ميرسد، آب بينياش را با صداى بلند اما محتاطانه بالا ميكشد. دستانش يا از سرماى هوا كبود شده يا چه كسى ميداند شايد تمام شب گذشته را همراه با برادرش به پوست كندن گردوهاى تازه سپرى كرده تا به برادرش در گردو فروشى در سر چهار راه ها كمك كرده باشد.
با همان دستان سراسر چركش كه از صبح زود نشسته باقى مانده مسافر را به خريدن يك فال يا بيسكوئيت تحريك ميكند.
ميخواهيم طبق اصول بنويسيم به گزارش خبرنگار ايلنا،اما مگر ديگر با گزارش نوشتن، خبر دادن و مصاحبه كردن در مورد كودكان كار، دل مسئولى به حال آنها ميسوزد؟ مگر ديوار بهزيستى براى اين نانآوران كوچك كوتاهتر ميشود؟ يا اينكه چرخ ماشينهاى جمعآورى شهردارى براى اين كودكان تندتر ميچرخد؟
ميدان وليعصر، گذرتان خورده؟
اين روزها صداى شيرين ترانههاى يك پسربچه ۱۰-۱۱ ساله كه با آكاردئون كهنه خود در ميدان وليعصر مينوازد و تمبكهاى دختربچه كه انگار سعى دارد همراه خوبى براى پسربچه باشد تمام رهگذران را به خود جلب كرده است.
پنجشنبه حوالى ساعت ۴ بعدازظهر مردم گرداگرد دو كودك كه جذابانه كاسبى ميكنند جمع شدهاند. پسربچه هم آكاردئون ميزند و هم بلندگويى به بغل دارد و ترانه سر ميدهد. رهگذران هميشگى وليعصر قبل از رسيدن به دو كودك تصور ميكنند كه نوارفروشى قصد فروش نوارهاى قديمى خوانندههاى گذشته را دارد اما با رسيدن به اين دو كودك به ياد معضل هميشگى ميافتند.
هنوز جوهرآمارو ارقامهاى مسئولان پيرامون جمعآوري، ساماندهى و …. كودكان كار و خيابان طى هشت ماهه اول سال خشك نشده است كه …
درسه ماه ابتدايى هر سال شهردارى پشت هر تريبون چنان از آغاز طرح جمعآورى كودكان كار و خيابان دم ميزند كه انگار ميخواهد خبر جديدى از جمعآورى جانوران موزى بدهد.
شهردارى جمعآورى ميكند، بهزيستى ساماندهى
سه ماه بعد، شهردارى جمعآورى ميكند، سازمان بهزيستى ساماندهى و و باز تكرار و تكرار.
انگار جمعآورى و ساماندهى كودكان كار تبديل به يك دور باطل و موازى براى شهرداري، بهزيستي، نيروى انتظامى و … شده است.
حتى قوانين مربوط به حمايت از اين كودكان با توجه به افزايش فقر، طلاق، خشونت و ساير آسيبهاى اجتماعى نوظهور در جامعه همچنان دست نخورده و بدون تغيير مانده و در اصطلاح كهنه شده است.
براى كودكان كار فكر اساسى شود با جمعآورى جواب نميدهد
فاطمه قاسمزاده عضو كميته هماهنگى شبكه يارى كودكان كارايران در گفتوگو با ايلنا اشارهاى به عملكرد نيروى انتظامى و شهردارى براى جمعآورى كودكان كار و خيابان ميكند و با انتقاد از اين قبيل اقدامها ادامه ميدهد؛ شهردارى بعد از جمعآورى كودكان كار، آنها را چند روز نگهدارى كرده و يا كودكان كار شهرستانى را به محل سكونتشان انتقال ميدهد و بعد از مدتى مطابق با آنچه كه از زبان اين كودكان شنيده ميشود،رها شده و مجدد به چرخه كار و خيابان بازميگردند.
اين پژوهشگر حوزه كودكان از كار كودكان ميگويد و از تكرارى بودن مطالب خسته است اما اضافه ميكند:كودكان كار ميگويند كه وقتى خانوادههايشان در جريان اقدامات مربوط به جمعآورى كودكان كار قرار ميگيرند،جلوى كار آنها را براى يك مقطع كوتاه ميگيرند و ميگويند بعد از اينكه آبها ازآسياب افتاد ، دوباره به خيابان برويد!
او به هزينههاى سرسامآور مربوط به جمعآورى اين كودكان نيز اشاره كرده و ادامه ميدهد: نيروى انتظامى و شهردارى كه هر از چند گاهى با اقدامات ضربتي، كودكان را جمعآورى ميكنند،هر بار هزينههاى زيادى را براى جمعآورى اين كودكان صرف ميكنند كه اگر اين هزينه در جاى ديگرى براى كودكان كار، خيابان و بيسرپرست صرف شود،ميتواند موثرتر باشد.
مسئولان بر طبل آمارهاى نادرست ميكوبند
كافى است يك بار از مسئولان دولتى يا غيردولتى سوال شود كه آمار دقيق مربوط به كودكان كار چيست و آنها به فوريت به آخرين سرشمارى مربوط به مركز آمار اشاره و آمار و ارقامها را ارايه ميدهند و يا به اقدامات صورت گرفته در اين زمينه اشاره و ويترين حرفهاى خود را با اقدامات مفيد پر ميكنند.
ديگر بماند كه هر سال شاهد بازگشت دو و يا چند باره كودكان ارجاع شده بهزيستى به خيابانها هستيم و يا كودكان افغانى و ايرانى بيشمارى در كارگاههاى زيرزمينى و يا خانهها به انواع و اقسام كارها مشغول هستند.
فرشيد يزدانى مديرعامل سابق انجمن حمايت از حقوق كودكان طبق آخرين اظهارات اعلام كرده كه به طور رسمى ۷/۱ ميليون كودك كار در كشور وجود دارد و اين آمار را مربوط به همه كودكانى كه در خيابان مشاهده شده و يا در كارگاههاى گوناگون مشغول هستند، برآورد ميكند،اين در حالى است كه مطابق با آمار اخير بهزيستي، در هشت ماهه اول سال جارى ۸۹۲ كودك كار و خيابان تهرانى به مراكز بهزيستى ارجاع داده شده و سال گذشته نيز تنها ۱۰ هزار و ۴۱۴ كودك كار و خيابان به بهزيستى تحويل داده شده است حال آمار يك ميليونى يك پژوهشگر فعال حوزه كودكان كجا و آمارهاى يك مسئول و متولى دولتى كجا؟
اجحاف سنگين درحق كودكان فعال در كارگاهها و كورهپزخانهها
مسئولان فراموش كردهاند كه فارغ از كودكانى كه در چهارراهها و يا ترمينالهاى مسافربرى براى فروش اجناس خود سرگردان هستند و با تمام كودكيشان براى كار و نان رژه ميروند،كودكانى هم هستند كه در فضاهاى نامناسب، به بستهبندى سبزيجات، حبوبات و …. مشغول بوده و يا قاليبافى ميكنند.
قاسمزاده عضو كميته هماهنگى شبكه يارى كودكان ايران ضعف آمارى پيرامون اين معضلهاى خطرناك ميداند وبه ايلنا ميگويد: با وجود آنكه چرخه جمعآورى كودكان بيفايده است اما حتى اين اقدام هم ناقص بوده و ماموران در اين زمينه به سراغ كارگاههاى زيرزمينى و كورهپزخانههايى كه از شمول قانون كار خارج هستند، نميروند و كودكان را به طور ظاهرى جمعآورى كرده و قصدشان اين است كه چهره شهر را از وجود چنين كودكانى پاك ميكنند.
درست مانند همان رويكر شهردارى براى جمع آورى زباله از سطح شهر … !
نظارت بينظارت، كودكان جان بكنيد
به گزارش خبرنگار ايلنا، طبق ماده ۷۹ قانون كار كودكان و نوجوانان، به كار گماردن افراد كمتر از ۱۵ سال تمام ممنوع بوده و طبق ماده ۷۱۳ قانون مجازات اسلامي، هر كس كودكى را وسيله تكدى قرار دهد، به سه ماه تا دو سال حبس و استرداد كليه مواردى كه از طريق مذكور به دست آورده است، محكوم ميشود.
اين قوانين ديگر بر كسى پوشيده نيست اما گويا عمل به قوانين فراموش شده و عدم نظارت مسئولان بر اجراى صحيح اين قوانين بر مشكلات فعلى افزوده است.
قاسمزاده فعال حقوق كودكان به ايلنا ميگويد: ممكن است كه كودكان كار ۱۵ سال به بالا مورد نظارت و حمايت قرار گيرد اما چون وزارت كار، نانآورى كودكان زير ۱۵ سال را مجاز ندانسته در نتيجه نظارتى هم بر روند اجراى اين قوانين نميكند.
او ادامه ميدهد: وزارت كار بر كارگاههايى كه تعداد كارگرهاى شاغل در آن كمتر از ۱۰ نفر بوده نيز نظارت نكرده آن را از شمول قانون كار خارج ميدانند و به اين بهانه كه تعداد نيروهاى نظارتى كم است، از اين امر مهم سر باز ميزند.
قوانينى كه فقط بهرخ كشيده ميشوند
هر زمان كه معضل كودكان كار، كودكان زبالهگرد و ….. مطرح شده و نام سازمان بهزيستى در اين ميان مطرح ميشود،بهزيستى تمام قوانين فوق را به رخ كشيده و اعلام ميكند كه بهزيستى مسئول برخورد با كارفرمايان متخلف در زمينه كودكان كار نيست.
سيد حسن موسوى چلك مديركل امور آسيب ديدگاه اجتماعى بهزيستى كشور در گفتوگو با ايلنا به عملكرد سازمان بهزيستى طى سال گذشته پيرامون اين موضوع پرداخته و تاكيد ميكند:مسئوليت كودكان كار با سازمان بهزيستى نيست ،طبق موارد اعمال شده در قانون، كودكان ۱۵ تا ۱۸ سال به كارگران نوجوان اطلاق ميشوند و كار اين كودكان پذيرفته شده و قوانين كار شامل اين افراد ميشود.
او ادامه ميدهد:در قانون حمايت از كودكان و نوجوانان كه در سال ۸۱ به تصويب مجلس رسيد، هر گونه استثمار و بهرهكشى از كودكان كار ممنوع بوده و در عين حال باز هم مسئول برخورد با متخلفان در اين ارتباط بهزيستى نيست.
اين مسئول در بهزيستى وظايف سازمان فوق را بيشتر حول محور كارتنخوابها ميداند به منع بدترين اشكال كار براى كودكان اشاره ميكند و ميگويد:در مقاولهنامه نيز موضوع كار كودك مطرح شده و كارهاى سخت و دشوار براى كودكان منع شده بر همين مبنا وزارت كار مسئول و پيگيرى اين بخش از حقوق كودكان است نه سازمان بهزيستى.
بهزيستي، الوعده وفا
به گزارش خبرنگار ايلنا اگرچه بهزيستى مسئول پاسخگويى به وظايف ساير سازمانها نيست اما وقتى اين سازمان حمايتى به صراحت اعلام ميكند كه وزارت كار مسئول است نه بهزيستى و بر روى آمار و ارقام عملكرد خود مانور ميدهند ، برخى از وعدههايشان را هم فراموش نكنند.
ظاهر رستمى مديركل بهزيستى استان تهران زمانى كه طى مصاحبه با خبرنگارايلنا از معضل كودكان كار سخن ميگفت، در واكنش به اين موضوعات، از شروع طرح جديدى براى جمعآورى كودكان كار خبر داد و تصريح كرد: تاكنون تمام اقداماتى كه در زمينه ساماندهى كودكان كار و خيابان صورت گرفته مقرراتى داشته كه طى مكاتباتى با برخى دستگاهها اعلام كرديم كه اگر فلان دستگاه بر اساس دستورات بهزيستى عمل نكنند بسيارى از مشكلات موجود، عدم همكاريها و نام متخلفان در اين زمينه را به اطلاع عموم مردم و رسانهها ميرسانيم.
او ادامه داد: مكاتباتى با برخى از دستگاهها انجام داده و در آن مكاتبه نام يكى از دستگاههاى دولتى را كه در زمينه جمعآورى و ساماندهى كودكان تخلف داشته مطرح و با دادن اخطار فلان دستگاه، اعلام كرديم كه اگر بر اساس دستورات بهزيستى عمل نكنند بسيارى از مسايل را فاش ميكنيم.
حال كه مديركل بهزيستى استان تهران اين چنين وعدهاى را به مردم داده است، الوعده وفا، تا زمانى كه جوهر آخرين آمار و ارقامش پيرامون جمعآورى كودكان كار و خيابان خشك نشده، به وضعيت همكارى سازمانها وعملكرد مسئولان ديگر هم اشارهاى كرده و مردم را به طور كامل در جريان اقدامات خود قرار دهند نه آنكه هر از چند گاهى با دادن يكسرى اطلاعات و آمارهاى نجومى براى سازمان خود تبيلغ كنند.
